Культура и искусство

Түндік — киіз үйдің шаңырағын жабатын төрт бұрышты киіз.

Шешендік арнау, шешендік толғау және шешендік дау — бұл қазақ шешендігінің үш түрі. Шешендік сөздер — қазақ ауыз әдебиетінің күрделі де көркем бір саласы.

Алаша хан кесенесінің тарихы туралы ақпарат табылмады. Бірақ X–XI ғасырларда оған арналған кесене салынған деп есептеледі. Қаракеңгір өзенінің оң жағалауында орналасқан кесененің сәулетшісі белгісіз.

Қыз қуу ойыны түркі халқтарының, мысалы, азербайжандар, қазақтар және киргиздердің ұлттық мерекелерінде және спорттық жарыстарда таралған. Қыз қуу — қазақтың ұлттық жолғай ойыны, ол тұрақты қазақ мәдениетіне тіесілі.

Әбіш Кекілбайұлының шығармаларына мыналар жатады: - «Дәуірмен бетпе-бет» сын мақалалар жинағы; - «Бір уыс топырақ»; - «Тырау тырау тырналар»; - Маңғыстау түбегінің өткені, бүгіні, болашағы туралы «Ұйқыдағы арудың оянуы» тарихи танымдық баян; - «Шыңырау» повестер жинағы (1982); - «Таңдамалы екі томдық» (1992-93); - «Заманмен сұхбат» (1995). Әбіш Кекильбаевтың шығармасы әлемнің бірнеше тіліне аударылды.

Жұбаныш Жексенұлы — қазақ эстрадасының жарық жұлдызы, ҚР еңбек сіңірген қайраткері, «Құрмет» орденінің иегері. 1974 жылы 23 ақпанда Түркістан облысы, Созақ ауданы, Ынтымақ ауылында дүниеге келген. Әншінің танымал әндері: «Өкінбе сен», «Нұрикамал», «Ауылым», «Өмір-өзен», «Қазақстаным!», «Жауынгерлер әні», «Тамшы».

Шәкәрім Құдайбердіұлының «Қалқаман-Мамыр» дастаны қос ғашықтың адал да пәк махаббаты, ғашық мұңы және бұған қарама-қарсы рушылдық, ескі нанды сұлтауратқан опасыз сатқындардың озбырлығы қамтиды. Дастанның сюжеті — 1722 жылы Ақтабан шұбырынды қарсаңында қазақтардың қилы кезеңі.

Билердің пайда болуы мен қалыптасуы белгілі бір қоғамның қалыптасып, дамуымен байланысты. Билер ХVІІ-ХVШ ғасырлардағы қазақ қоғамындағы өзіне ғана тән классикалық түріне келіп, қоғамда белгілі бір әлеуметтік құрылым болғанға дейін бірнеше сатыдан өтті.

Махамбеттің ақындық тақырыбына келесі тақырыптар жатады: Ерлік. «Ұлы күн». Исатайға арналған өлеңдер. Махамбет шығармашылығы қазақ поэзиясы жанрларының қалыптасуына, стилінің даралануына, поэтикалық тіл құралдарының артуына үлес қосты.

Міне, қазақ поэзиясындағы кейбір даналық сөздер: «Ақыл бітпес дәулетке, дәуlet бітпес келбетке». «Ақылды қара қылды қырыққа бөлмек» «Әділеттік, арлылық, махаббат пен — Үш жолдасың қабірден әрі өткенде». «Егер жаманшылықты көп қылған болсаң, балаңның оқыған құраны сені неге жеткізеді?». «Иман — парыз» Қазақ поэзиясында дағдылар мен даналықтардың тізімдері бар, олар әртүрлі авторлардың шығармаларында пайда болуы мүмкін.

Түркияның тарихына мыналар жатады: Ежелгі дәуір. Орта ғасырдағы тарих. Ортағасырлық — қазіргі заманға дейінгі тарих. Қазіргі Түркияны құрайтын территориялардың тарихын да ажырату керек.

Қазақ зиялыларының ұлт-азаттық қозғалысы ХХ ғасырдың басында басталды. Бұл кезеңде қазақ зиялылардың ұлттық-демократиялық қозғалысын ұйымдастырушылар, оның ішінде Ахмет Байтурсынұлы, ұйықтастырылды және оған «Қазақ» газетін шығаруды ұйымданды.

Жұбаныш Жексенұлы 1974 жылы 23 ақпанда Түркістан облысы, Созақ ауданы, Ынтымақ ауылында дүниеге келген. Жұбаныштың өмірбаяны: - 1991 жылы аудан орталығындағы Ыбырай Алтынсарин атындағы орта мектепті бітірген; - Жетісай қаласындағы Ғани Мұратбаев атындағы гуманитарлық, педагогикалық колледжін бітірген (1998–2001); - 2006–2013 жылдары Алматыда «Қазақ әуендері» АҚ қарасты «Гүлдер» мемлекеттік ансамблінде жұмыс істеді. 2002 жылы «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне – 10 жыл» мерекелік медалімен және 2011 жылы Мәдениет министрлігінің «Мәдениет қайраткері» төсбелгісімен марапатталған.

Қазақстандағы этикеттің ерекшеліктері: Ұлыларға құрмет. «Ассалаумағалейкум» және «Уағалейкумассалам» құрмет сөздері. Қонақтарды қабылдау: «Қонақасы» — қонақтың үш түріне бөлінген: арнайы, құдайы және қыдырма; шашу — қонақтарға дәм мен конфеталармен шашу.

Мәңгілік алауларды келесі орындарда орналастыруға болады: - заң шығарушы органның базасында; - Торонто мэриясының алдындағы Натан Филлипс алаңындағы Бейбітшілік бағында. Мәңгілік Алау — бұл ұлттық идея мен мемлекеттік идеология, ол тек бірқатар ғасырлар бойы қазақ халқының армандығына, сондай-ақ тәуелсіздік жылдары Қазақстанның дамуының нақты нәтижелеріне негізделген.

Көркем мәтіннің құрылымы келесі элементтерден тұрады: - Сюжет. - Тақырып. - Кейіпкерлер.

Микеланджело Буонарроти ең танымал еңбектері: «Давид» статуясы; Сикстин капеллының төбесінің бапшылығындағы фрескалар; «Мадонна Дони»; Лоренцо Медичидің қабірлері мен статуялары; Джулиано Медичидің кабірлері және статуялар; Лауренциана кітапханалары; Медичи капеллы; Капитолий алаңы; Әулие Петр соборы.

Қазақтың ырым-тыйымдарының сақталуы үшін келесі шараларды орындауға болады: Мәдениетті мұражайлар мен музейлерде ұлттық мәдениетке арналған экспозициялар орнатылу. «Сөз таным» атты шығармалардың басылуы. Қазақ халқының ырымдары мен тыйымдарына қатысты кейбір ырымдар: - «Қалыңсыз қыз болса да, кәдесіз қыз болмайды»; - «Шашу шашу» дәстүрі; - Ата-ананы құрметтеу.

Петроглифтер — бұл тасқа қашалған ежелгі суреттер. Петроглифтерде көптеген жануарлар, адамдар, құралдар және олардың примитивті формасы бейнеленген.

Сәкен Майғазиевтің танымал әндері: «Ұят»; «Күлгенің қандай...»; «Бал әнім»; «Күнім сен сөнбеші»; «Сүйем»; «Әке». Сәкен Майғазиев «МузАРТ» тобының солисі, Қазақстанның Еңбек Қаһарманы (2013), Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері (2020).