Культура и искусство

Поэма «Қара пима» (қара түтін) Ұлықбек Есдәулеттің адамның ішкі және сыртқы әлемдегі күресі туралы. Ақын арқылы көрініс табатын кейіпкерлердің ішкі жан дүниесі, олардың арман-қалаулары, әлеуметтік қысым және өзге де тағдырлық мәселелер көтеріледі.

Әлихан Бөкейханов қоғамдық және мемлекеттік қайраткер, «Алаш» ұлттық-демократиялық партиясының ұйымдастырушысы және басылымы, алғашқы қазақ ұлттық Алашорда үкіметінің төрағасы, ғалым, дарынды публицист. Әліхан Бөкеханов 1866 жылы 5 наурызда Семей облысы Қарқаралы уезі Тоқырауын болысының 7-ші ауылында дүниеге келген.

Қарқара жәрмеңкесі — ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың басында Қарқара жайлауында Жаркент және Пржевальск уездері (Қазақстанның қазіргі Алматы облысы Кеген ауданының аумағы) арасында өткізілген жазғы жәрмеңке. Қарқарадағы саудагерлерден қытай, хиуа, Бұхара, тәжік, түрікмен, қырғыз және орыс саудагері үнемі келіп тұрды.

«Оян, қазақ!» Міржақып Дулатовтың шығармасы қазақтың өзінің идентичностін түсінуге, құқықтары үшін күресге және білім алуға шақырады. Бұл өлеңде халықтың енжарлығын анықтап, оларды ағартушылыққа, ұлттық сана мен бостандыққа үндеуді мақсат етеді.

«Қобыланды батыр» жырының тарихи негіздері — Қобыланды, қыпшақтардың басшысы, және оның күресі сұлтандармен, хандардың ұрпақтарымен және басқа да басқыншылармен. Қобыланды — тарихи тұлға.

Абай Құнанбайұлы мен Нифонт Иванович Долгополовтың достығы 1884 жылы Семейде басталды. Долгополов 1857 жылы Воронеж губерниясында дүниеге келген.

«Құтты білік» дастаны туралы зерттеулер: - Жүсіп Баласағұнның өмірі. - «Құтты Білік» тарихы. - Дастанның мәні мен мағынасы. - «Құтта Біліктің» аудармашылары.

Жаңа жылдық мерекелер балаларға пайда болуы мүмкін. Мерекелерде Аяз ата (Дед Мороз) балалардың жақсы ұстағандеріне сыйлықтар береді.

Қазақ әйелдерінің тарихындағы ең танымал тұлғалардың бірі — Айганым. Қазақстанның басқа да танымал әйел тұлғаларының тізімі: Маншук Маметова; Алия Молдагулова; Хиуаз Доспанова; Хадиша Букеева; Шара Жиенкулова; Ольга Шишигина; Дариға Тіналина; Роза Багланова.

Ұлы жүздің тарихы туралы бірыңғай пікір жоқ, бірақ оның қалыптасуына әртүрлі себептер байланысты. Қазақтардың көзқарасы бойынша, Ұлы жуз әрқашан ең әсерлі болды. Орта жүз Орталық және Солтүстік–Шығыстық Қазақстан аймақтарында, ал Кіші жүз — Солтүстіктің аумағымен шектелген.

Жаманбай руының ұраны — Алатау.

Қырқынан шығару рәмізі — жаңа туған баланың құрметін ату, оның екі әлем арасында тұратын ең алдымен бірнеше мәдениеттердің рәміздері. Қырқынан шығу рәміздің мағынасы: - баланың екі өкімде тұрған болуына көз жеткізу; - қалпына келіп, бұл әлемге бейімделу процесі аяқталған; - жаңадан келген баланың тұлғалық құрбы болғанын көрсету.

Роза Мұқанованың «Мәңгілік бала бейне» әңгімесінің идеясы — адамның өз мінезіне күле қарамастан, түсіністік танытуға тырысу. Әңгіме бір ғана кейіпкердің өмірін мысалға ала отырып, Семей полигонының зардабын, өмір қиындықтарын, барға қанағат ету керектігін көрсетеді.

Сәкен Сейфуллиннің поэзиясының ерекшеліктері: - Жаңа мазмұнмен толықтырған поэзия. - Ұлтшылдық пен ғасырлық артта қалушылықпен күрес идеялары.

Қонақтарға сыйлық беруге болады: - Ұлттық нақыштағы кәдесыйлар. - Жеке жасалған сыйлықтар. - Экологиялық тренд: табиғи материалдардан жасалған кәдесойлар.

Чимги-Тура қаласының орнына қазіргі заманғы нысандармен алмастырылмады, бірақ оның орнын «Царёво (құрамды) қалалығы» археологиялық мәдениет қорғанысымен бірге атайды. Бұл мәдени ескерткіш Тюменьде орналасқан.

«Қазақтың дәстүрлі 1000 күйі» атты жинаққа кіретін ең танымал күйлердің ішінде: - «Қос алқа»; - «Кеңес»; - «Өкініш»; - Қаламқас; - «Балқадиша»; - «Келіншек».

Некоторые популярные казахские песни, которые могут быть похожи на «Рух»: «Мен қазақпын» (Ерболат Кудайбергенов); «Алаш ұраны» (Бекболат Тілеухан); «Көк бөрі» (Елбол Қуанбек); «Сәйгүлік» (Алашұлы); «Жалғызым қазақ» (Ұланғасыр Қами); «Ер тұран» (Тұран); «Адай» (Нұржан Тәжікенов); «Кокпар» (Наркенже Серикбаева); «Сауыт» (Ибрагим Ескендір).

Балаларға арналған музыкалық орталықтар қызмет көрсетеді: - эстетикалық таңдауды дамыту, музыкаға деген эмоционалдық ықыласты үйрету; - балалардың жеке болуын, ойдан шығару қабілетін, шығармашылық және қиялдауға үйретеді, дамытады; - әр классикалық музыканы түрлі аспаптарда орындаумен таныстырады, оркестрдің түрлерімен танысады; - әртүрлі көңілдегі музыкаға жаттықтыру, тыңдай білуді және белсенді қабылдауға дайындайды.

Адай руының шежіресі монголдардан басталады. Адай-ата монгол хандығының XIV–XV ғасырларда өмір сүрген деп есептеледі.  Монголдардың көшбасшысы Адай ханның ұлы болғандықтан, адай руына монгол дәстүрлері мен құндылықтары жатқызылды.