Культура и искусство

Қаңлылардың негізгі кәсібі — мал шаруашылығы болды. Қаңлы тайпаларының тағы бір бөлігі, атап өткендей, Арал теңізінің солтүстік-батысында, Ембі өзенінде және одан әрі батысқа қарай қоныстанды.

Қазақ халқының материалдық мәдениетінің ерекшеліктері: - Тағам түрлері. - Қолөнердің дамуы. - Киіз үй.

Антониу да Мота — португалдық саудагер және зерттеуші, 1543 жылы Жапонияның аумағына алғашқы еуропалықтардың бірі болып ғана қалды. 1542-1544 жылдары қытайлық джонкасымен Нінбоға саяхаттау кезінде кеме күшті штормге ұшып, Танегасима аралда тоқтады.

Алғыс айту күніндегі бірнеше тілектер: Алдыңнан жарылқасын. Амандық шаттықпен көрісуге жазсын. Құтты болсын! Арты қайырлы болсын.

Ахроматикалық түстердің практикалық қолдану салалары: - бояушылық; - киім, интерьер, өнеркәсіптік дизайн және архитектура; - түс теориясы.

Қазан шегелеу дәстүрі құрбы-құрдастар, тамырлар, абысын-ажын арасында өтетін салт-дәстүрдің бірі болып табылады. Бұл дәстүрде, яғни құдайы қонақ болып келген кісіге ас, тағам беріп, сый-сыяпатпен шығарып салу дәстүрі жатыр.

Постмодернизм мен модернизм арасындағы айырмашылықтар: - Постмодернизмде элитарлық және көпшілік мәдениет арасында бөлшектесу. - Модернизмде форма маңызды, постмодернизм — антиформа. - Постмодерниздің ерекшелігі — интертекстуальность.

Бердібек Соқпақбаев 1924 жылы 15 қазанда Қостөбе ауылында, Алматы облысының Нарынқол ауданында туған. Бердібекке 8 жасында анасынан айырылды, бұл оның өмір бойы айнымас азабы болды.

«Қобыланды батыр» жыры оқушыларды туған жерін суюге, эстетикалық сезімін оятуға, ана тілін ардақтауға, оны қорғай білуге және жыр кейіпкерлері арқылы адал достыққа, бауырластыққа тәрбиелеуге мүмкіндік береді. Жырда Қобыланды тек батырлық, ерлік, жан жылу, адамершілік сияқты қасиеттермен көрінеді.

Жұбан Молдағалиев (1920–1988) — қазақ ақыны, жазушы, Қазақ КСР халық ақыны (1985), КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1978). 1939 жылдан бастап жарияланды. Әдебиетке 50 жыл жұмыс істегеннен кейін жүз лирикалық өлең жазды, он екі тамаша поэма.

Шығармалары Шортанбай Қанайұлының жырлар болып табылады. Ол өз өлеңдерінде дәстүрлі жыр үлгісіндегі жанрлық ерекшеліктерді белгілі бір тәртіппен қолданып, жүйемен өрілген.

Мұрат Мөңкеұлының «Үш қиян» толғауындағы заман келбеті халықтың қара шаңырағы шайқалып, босағасы тари түскендігімен сипатталады. «Заманнан заман оралған, Дүние шіркін соны алған. Адыра қалғыр бұл қоныс Қайырсыз екен озалдан». Сол кезеңдегі адамдардың өзгеруі, бірін бірі сыйламағандығы, тіпті көре алмаушылығы анық байқалады.

Қазақ халқының әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлері туралы еңбектер: - Әжіғали С. Е. «Қазақ халқының дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары»; - Кенжеахмет С. Қазақтың салт-дәстүрлер мен әдет-ғұыптары; - Қазақ халқының салт-дәстірлері. Қазақ халқын зерттеушілердің еңбектері: - Кәшімов Мұхаметсәлім; - Дауылбаев Бейбіт; - Янушкевич Адольф; - Паллас Петр Симон; - Левшин Алексей Ираклиевич.

Міне, қазақ әдебиетіндегі әйелдер туралы қанатты сөздердің бірнеше мысалы: «Әйел — үйдегі ырысың, ұл — айбарлы қылышың» (Ескелді би Жылгелдіұлы); «Әйел алсаң қарап ал ақылдысын, Сол болар басқалардан жақын кісің. Ағайынға, туысқа қайырылса, Дүниеде нағыз сол ғой мақұл кісің» (Олжас Сүлейменов); "Әйел асқақтаса — жылайды, еркек асқақтаса - құлайды" (Ғабит Мүсірепов); “Қазақ әйелін “жан жолдасым” дейді. Бұл үлкен сөз ғой. Жаны мен жаны үндес, ойы, арманы үйлес, егіз адамбыз дегені ғой” (Ғ. Мүсірепов).

Беғазы-Дәндібай мәдениетінің тұрғын үйлерінің құрылымы туралы ақпарат табылмады. Алайда, бұл мәдениетке жататын жерлеу орындарының ірілігімен және тас қашау өнерінің жетілгендігімен ерекшеленеді. Қола дәуірінің соңғы кезеңінде (б.з.б. 9–8 ғасырлар) Орталық Қазақстанды қоныстанған тайпалардың тұрғыын үйі топырақтан немесе тастардан жасалған болды.

Қарахан әулетінің мәдениеті мен өнері келесі ерекшеліктерге ие болды: - Қарахан мемлекетінің құрылуы. - Әулие ата. - Қарахан әулеті заманының өнері.

Мұхтар Шахановтың «Отырар» поэмасы 1 шумақтан, 4 тармақтан және 3 бунақтан тұрады.

Абай Құнанбаевтың «Қара сөздері» прозалық поэмасының тақырыбына қазақтардың ұлттық тәрбиесі мен дүниетанымы, адамгершілігі мен құқығы, тарихы мәселелері байланысты. Абай «Қара сөзді» таязда-ақ жазып, биліктің азғыруы мен жердегі істердің ауыртпалығын, халықтың мойындауын, жақындарынан айырылуын біліп үлгерген.

Жүрсін Ерман Қазақстан Республикасының «Отан» орденімен марапатталған. Бұл ақын, айтыс өнерінің дамуына ерекше еңбек сіңген қайраткер 2023 жылдың 24 қазанда президент жарлығымен марапатталды.

Қазыбек бидің шешендік сөздерінің мағынасы білімді, халықтың ауыз әдебиеті мен салт-дәстүр, ата жолы заңдарын мейлінше меңгерген, озық ойлы, әділ де көреген адам болғандығын айқын аңғартады. Мысалы: Ашу дұшпан — ақыл дос. Тілекті — білек жеңбес. Жүрекке — әмір жүрмес.