Культура и искусство

«Жеті атасын білмеген — жетесіз» деген сөздің мағынасы «Өзінің ата-бабасын білмей, оның жетегісіз». «Жети ата» принципі қазақтар мен қырғыздардың шежіресі (шежіре) құрастыру жүйесіне байланысты.

Қазақтың ұлттық киімінде халықтың эстетикалық талғамдары, өмір сүру салты, әлеуметтік қатынастары және рулық-тайпалық ерекшеліктері айқын көрініс табады. Киімнің шығуы адам еңбегінің ерекшелігіне, қоғамдық өндіріс пен мәдениеттің дамуымен тығыз байланысты.

Құсбегілік өнерінің тарихы туралы ақпарат табылмады. Алайда, бұл өнердің қалыптасуына көптеген деректер жатады. Құсбегілiк — құсмен аң аулау өнері немесе құспен аң ауысу процесі.  Қазақтар қолға үйретілген құстармен, негізінен қырандармен, ежелден аң аулап, олардың терісінен ішік, бөрік, тұмақ жасау үшін аулаған.

Жетіру руларының құрамына мыналар кіреді: - Тама; - Табын; - Кердері; - Кереит; - Телеу; - Рамадан. Жетіру — Младший жуз құрамындағы екі ірі тайпа, алшынымен қатар.

Орманшы руының тарихы туралы ақпарат табылмады. Алайда, арғындар Орта жүз руларының ішінде саны жөнінен ең көп болуымен ерекшеленген. Арғын руы екі үлкен атадан тұрады: - Бес мейрам немесе Ергүл бәйбішеден тараған арғын (Қуандық, Сүйіндік, Бегендік (Қозған), Шегендік және Қаракесек); - Жеті момын немесе тоқал арғын (Атығай, Қарауыл, Қанжығалы, Тобықты, Бәсентиін, Шақшақ және Сарыжетім); Тайпаның ұраны — Ақжол, таңбасы — көзтаңба;

Қарағанды облысындағы тарих және мәдени ескерткіштерінің тізімі: Жошы хан және Алаш хан кесенелері; Домбауыл мавзолейі; Беғазы қорымдары мен тас суреттері; Қызыл-Кент сарайы; ортағасырлық Басқамыр, Аяққамыр қалалары; Кент ауылы.

Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі 16 желтоқсанда мерекелік күн ретінде аталады.

Құрманғазы күйлерінің ерекшеліктеріне — күйдің шарықтау шегінің, яғни кіші саға мен үлкен сағаның жазыла түсуінің арқасында домбыра диапазоны толық игеріліп, күйдің өзіндік өлшемі мен ырғағы шығарманың өне бойында ауытқымай сақталып отырады.

Некоторые другие произведения Ыбырая Алтынсарина: «Кел, балалар, оқылық»; «Бай мен жарлы баласы»; «Атымтай жомарт»; «Жаз»; «Бір уыс мақта»; «Әдеп»; «Өнер-білім бар жұрттар»; «Өрмекшi, құмырсқа, қарлығаш»; «Өзен»; «Аурудан — аяҒан кҮштiрек».

Наурыз — бұл жаңа өмірлік циклдің басталуына, табиғаттың жаңартуына арналған ұлттық той. Наурыз тарихы мен мағынасы туралы ақпарат табылмады. Алайда, Наурыз бұрынғы жылдың циклінің аяқталуы және жаңаның туылуы деп аталатын, жаңа жылыңның басымен сәуір төртінші күні болып саналатын ұлттық мерекелердің бірі болып табылады.

Қазақ киімдерінің бірі — күпі. Қазақ киіміне қарай, күпі барлық әлеуметтік топқа ортақ — бай да, кедей де, бала да, әйел де киетін киім.

Қазақстан жеріндегі қола дәуірінің кезеңінде өмір сүрген адамдардың негізгі мәдениеті — Андронов мәдениетінің қалыптасуы. Қола дәуірде Қазақстан даласын, Оңтүстікті және Орал аймағын тегі жағынан ұқсас, өзіндік мәдени еті бар тайпалар мекендеді.

Қазақтың ұлттық музыкалық аспабы — домбыраның пайда болу тарихы ғасырлардан бастау алады. Домбыра қазақтардың да, Орталық Азияның басқа көшпелі халықтарының өмірінде маңызды рөл атқарды.  Қазақтың ең танымал жеке домбырашысы Байжігіт ханның екенін дәлелдейді.

Киіз үйдегі туырлық пен түндік арасындағы байланыс үйдің салқын, жарық болуына әкеледі.

Шәкәрім Құдайбердіұлының «Біреудің мінін кешірсең» өлеңінің тақырыбы — адамның кешірімділігі. Өлең жолдарында кешірген адамның ғұмыры мәнді болады делінген.

Міне, қыс мезгілі туралы бірнеше өлеңдер: «Қыс» Абай Құнанбайұлы: > Ақ киімді, денелі, ақ сақалды, Соқыр мылқау танымас тірі жанды. Үсті-басы ақ қырау түсі суық, Басқан жері сықырлап келіп қалды. Демалысы — үскірік аяз бен қар, Кәрі құдаң — қыс келіп, әлек салды. Қыс қызығы: > Қар жауады далада, Жел соғады гуілдеп, Терезенің сыртында Салынды сұлу өрнектер Аппақ болды айнала, Ақ көрпеге орана. Жиналып ап балалар Ойнап жатыр далада. «Қыс» Н. Аманжолова.

Шәкәрім Құдайбердіұлы әдебиеттің барлық жанрларында жазған, оның ішінде: - лирикалық өлеңдер; - «Қалқаман-Мамыр», «Еңлік-Кебек», «Нартайлақ-Айсұлу» сияқты көркем дастандар; - прозалық, поэзиялық философиялық, тарихи туындылар; - аудармалар; - сан түрлі сипаттағы мақалалар.

Бейімбет Майлиннің ең танымал шығармаларының бірі 1915 жылы жазылған, 1922 жылы өңделген және шыққан алғашқы повесть «Шұғаның белгісі». Басқа танымал туындылардың ішінде: «Байдың қызы» (1917), «Рәзия қызы», «Қашқын келіншек», «Зайкүл», «Маржан», «Өтірікке бәйге», «Хан күйеуі», «Кемпірдің ертегісі», «Бөліс», «Мырқымбай» поэмалары; «Ақшаның теңгері» (1894), «Жалбыр» (1935), «Айранбай» (1924), «Буланый иноходец» (1924) әңгімелері; очерктер жинағы «Гиганттардың құрылыстарында» (1934); фельетон жинағы "Вырезки" (1924); пьесалар: «Мулла Шаншар» (1916), «Обручение» (1926), «Протокол» (1929), «Амангельды» (1930, Г. Мусреповмен бірге), «Порядки Талтанбая» (1930), «Фронт» (1933), «Невестка и свекровь» (1934), «Наши джигиты» (1936) және басқалар.

Алтын Орданың мәдениеті мен діни сенімдері ислам деп аталады. Алтын Орданың алғашқы хандары мұсылман емес еді (Бату, Сартақ, Ұлақшы).

Кітап көрмесіне әртүрлі оқырмандар қатыса алады, олардың топтарына кітап көрмемелері әртүрлі бағыттарда өткізіледі. Кітап фестиваліндегі кітап көремесіне балабақша тәрбиеленушілері, мектеп оқушылары және қаланың ересек тұрғындары қатысады, сондай-ақ «Ұлы сөз шеберлері: мерейтой жазушылары» атты кітап көромесінде қатысуға оқырмандары барлық жас санаттары бар.