Культура и искусство

Поэзия Ильяса Жансүгіровтың келесі ерекшеліктерге ие: - Көп қырлылық. - Жоғары идеялы. - «Құлагер» поэмасы.

Шал ақынның ең танымал өлеңдерінің тізімін табу мүмкін болмады. Алайда, оның шығармаларында мыналар көрінеді: «Жақсыны алыс, жаманды жақын деме»; Майда боп, жігіт болсаң, тал жібектей, Жарамайды қатты болу тікенектен; Бір жаратқан пенденмің, Перзент үшін жылаттың; Енесі жануардың имеген бе, Көп қойдан шөп қағытып, тимеген бе? Шал ақынының өлеңінен басқа да танымал шығармалар бар, мысалы: «Бұл күнде көңілім ауыр қорғасыннан», «Жер түрлентіп жараттың», «Қағазға жазған хатың деген», «Алтын таңдағы қара өлшем» және т.б.

Қабанбай Батыр ауылдық округінің тарихи және мәдени орындарының бірі — Қаракерей Қабанбай батырдың мавзолейі. Қабанбай Кожақұлұлы, Қаракерей Кабанбай, Дарабоз — бұл атақты қазақ батырының аты-жөні.

«Күлтегін жазуы» — көне түркі жазба ескерткіші. Ескерткіштің мәтіні түрік және қытай тілдерінде жазылған.

Ақсүйектер екі топқа бөлінді: торе және ходжа. Торе — ақсүйектің негізі. Ходжа — мусульмандық культтың жоғарғы служителдері.

Самаурын — бұл шай ішуге арналған бұйым. Самаурын қазақ жерінде XІX ғасырдан бастап қолданысқа еніп, күнделікті тұтынатын тұрмыстық бұйымға айналды.

Қазақ дәстүрлеріндегі «жұртшылық» — бұл белгілі бір себеппен бөлшесінен қарызға батып, оны төлеуге жағдайы жоқ туысқан адамға рулас ағайын-туғандардың көмек көрсетіп, қарызынан құтылуына көмектесуі. Қазақтарда ежелден келе жатқан әдет-ғұрыптың бірі — дәм ауыз тию.

Терракота — көзешіліктің бір түрі, ол саздан қалыптап күйдіріледі. Терракотаның практикалық қолдану салалары: - архитектуралық құрылыстарда; - әскери құралдар; - сәндік өнерде; - тұрмыстық заттарды өңдеуде.

«Qazaqstan» ұлттық телеарнасы — Қазақстанның басты телеарналарының бірі. Телеарнаның тарихына келесі кезеңдерді жатқызуға болады: 1921 жылы Қазақ АССР Почтамттар мен Телеграфтар Халық комиссариаты эфирге «Қазақ радиосын» шығарды; Қазақ ССР-де 1933 жылы «Қазақ Радиосы» бөлімше Радиофикация және радиохабарламалар комитетіне бағынысты болды; Гостелерадио Қазақ ССР 1978 жылы теледидар мен радиохабарламалары бойынша мемлекеттік комитетке айналды; Алғашқы хабар тарту 1992 жылы Гостелерадионың негізінде мемлекеттіқ телерадиокомпания «Қазақстан», ал «Қазақ телевизиясы» «Қазақстаным-1» деп аталып, 1994 жылы — «Қазақтан» телерадиокорпорациясын құрады.

Шәкәрім Құдайбердіұлы (1858–1931) — ақын, жазушы, философ, тарихшы, композитор. Шәкәримнің өмірі туралы бірнеше деректер: 1858 жылы 11 шілдеде Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданында дүниеге келген. Бес жасында ауыл молдасына оқуға беріледі де онда жеті жасына дейін оқыды. Қажылыққа барған сапарында Стамбул кітапханаларында болып, көптеген ғалымдармен жолығады. «Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі» атты еңбегін жазып шығады.

Ақтамберді Сарыұлы (1675–1768) — қазақ батыр, жырау, қоғам қайраткері. Ол Оңтүстік Қазақстанның Қаратау тауындарында туған. 17 жасынан бастап қалмақтармен, Орта Азия билеушілерімен соғысқа қатысады. Жоңғар мемлекетін талқандап, Қазақстандың шығыс өңірін жау қолынан босатудан кейін, қазақ руларын ата-бабалары өмір сүрген жерлерге оралуға тырысты. Ақтамберды шығармалары негізінен афоризмдер мен нақыл-өсиеттер түрінде келеді.

Тұманбай Молдағалиев 1935 жылы 20 наурызда Алматы облысы, Еңбекші қазақ ауданы, «Жарсу» совхозында дүниеге келді. 1956 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірді. Тұңғыш өлеңі «Украина қызына» 1954 жылы жарияланды.

Әзілхан Нұршайықов бірқатар мемлекеттік марапаттарға ие болды, олардың ішінде: - Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасы; - КСРО-ның «Ерлігі үшін» медалі; - «Жауынгерлік ерлігі үшін», «Германияны жеңгені үшін» және «Варшаваны азат еткені үшін» медальдары; -«Құрмет белгісі» ордені; - «Халықтар Достығы» ордені (1984); - 2-дәрежелі «Отан соғысы» ордені, КСРО; - Еңбек ардагері медалі (КСРО).

Батыс Еуропадағы қайта өрлеу мәдениетінің көптеген өкілдері болды, олардың ішінде: - Данте Алигьери (1265–1321). - Франческо Петрарка (1304–1374). - Эразм Роттердамский (1469–1536) - Леонардо да Винчи (1452–1519). - Микеланджело Буонарроти (1475–1564) Батыс Еуропадағы қайта өркендеу мәдениетіне байланысты басқа да өкілдер бар.

Тәж-Махал кесенесі тұтастай ақ мәрмәрдан тұрғызылған. Таң шапағымен қызғылт түске, күндіз ақ шаңқан, түнгі ай сәулесімен күміс түске боялатын мөлдір ақ мәрмәрді Аградан 300 шақырым жерден алдыртқан екен.

Мұхтар Мағауиннің «Қыпшақ аруы» хикаятында мистикалық хронотоп мифологиялық сарынды қолдана отырып, адам жанының күрделілігін, қарама-қайшылығын, санадағы төңкерісті көрсетеді. Оқиғаның ең басында Саржанның өміріндегі мистикалық сәттердің қызықты желісі басталып кетеді.

Қарахан кесенесі — ортағасырлық сәулет ескерткіші, Қараханидтер әулетінің өкілдерінің біреуінің бейіті үстінде салынған. Кесененің салу тарихы қызықты.

Сұлтанмахмұт Торайғыровтың «Қамар сұлу» романындағы негізгі кейіпкерлер: Қамар. Ахмет. Омар. Жорға Нұрым. Кейбір басқа кейіптер де бар, мысалы, Қалтаң қажы, Оспан би, Бәтек молда, Жұмабай, Қасен, Жәуке.

Сурет салу жарыстары балалардың жан-жақты дамуына, өздерінің көзқарастарын графикалық және пластикалық түрде шығармашылықпен жеткізе алатындарын тәрбиелеуге ықпал етеді. Сурет салу өнері мектеп жасына дейінгі баланың көркем қызметін түсіндіреді, ол арқылы баланың тұлғасын жан – жақты дамуына әсер береді, онымен қатар айналадағы өмірді активті түрде танып білуі, өз сезімдерін бейнелей отырып көрсетуі тәрбиелейді.

Ходжа Ахмет Яссауи — ортаазиялық философ, исламдық ағартушы, суфий ақын. Оның ең танымал еңбектеріне мыналар жатады: «Диван-и хикмет» («Даналық кітабы»); «Мират-ул Кулуб» («Қалқанның көзі»); «Пакыр-нама» («Үгілдік туралы»).