Культура и искусство

Панноның тарихы көптеген нұсқаларға байланысты. Бірінші паннолар тауларда табылды. Ежелгі Греция мен Римде смальтадан мозаикалық панно жасау тәжірибесі кеңінен таратылды, ол храмдар мен ақыл-ойдың үйлері үшін қолданылды. Керамикалық плиткадан жасалған ең заманауи үлгілер Иран аумағында табылған және Ұлы Отанның III ғасырға жатады. Италияда, содан кейин басқа Еуропада, монументтік суретшіліктің дамуы басталып, Ренессанс кезеңінде өркендеді.

Төле би туралы көптеген тарихи аңыздар сақталған. Төле бидің батасы туралы деректер келесідей болмайды. Бірақ «Қарлығаш әулие» атты басылымда Төлебиге мыналарды айтуға болады: Ел басына екі талай күн туып, ер сасқан. Ұлы жүзді бастаған Төле Би қонысынан аумай елін, жерін бүліншіліктен сақтап қалған. Күші басым жауға қарсы шығып, қамсыз отырған халық қанын мағынасыз төкпей айла-тәсіл қолданған Ақылды, абыройлы, мейірлі, рақымды, кішіпейіл, киелі, айтқаны әділ, тілегі қабыл, өмір жасы ұзақ, халқына қадірлі, жұртына сүйкімді, әке-шеше, туыс-туғанына жағымды, арты үбір-шүбірлі, алды қоқырлы, нәсіпті болсын! Аллау әкпар! — деп бата берді.

Қазақтардың устный шежірелері Жетіру тайпаларын қазақ хан Таукедің қызметімен байланыстырады. Қазіргі таңдағы деректер бойынша алшын тайпаларының бірігіп жатқанын болжауға болады: алшын алты ұрпақты құрайды, олардың ішінде Байулы, Алимулы және Жетиру.

Шәкен Ниязбековтің туындыларының ішінде: - «Құрманғазы»; - «Көбік шашқан»; - «Исатай Тайманов»; - «Абай»; - Шоқан Уәлиханов; - Мұхтар Әуезов; - Сырым Датұлы; - Жамбыл. Сонымен қатар, Шәкен Оңласынұлы Қазақстан мемлекеттік туының авторы болып табылады.

Қалибек Қуанышбаев сахнадағы таңдаулы рөлдері: Нысан Абыз, Тәнеке, Абай (М.О. Әуезовтің «Еңлік-Кебек», «Түнгі сарын», «Абайыңда»); Балуан (Ғ.М. Мүсіреповтің «Ақын трагедиясында»); Городничий (Н.В. Гогольдің «Ревизорында»); Брабапцио, Баптиста (У. Шекспирдің «Отелло», «Асауға тұсауында»).

Кимешектің пішіні мен безендірілуіне келесі факторлар әсер етіп отыр: Экологиялық факторлар. Салт-дәстүрлер.

Салжұқтар мемлекетінің құрылу тарихы туралы ақпарат табылмады. Дегенмен, оның негізін қалаған түрік тайпалары еді. Салжұқ бейдің ұрпақтары ислам дінін қабылдап, оның таратылуына үлкен үлес қосты.

Абайдың Ділдә, Әйгерім және Еркежан атты үш жары болды. Абайдың 10 баласы болды: - Ділдəдəн: - Ақылбай (1861–1945); - Әкімбай (дүниеден өткен); - Абдірахман (Әбіш) (1869–1895); - Гүлбадан (1872–1932); - Райхан (1871–1896).

Ақтамберді жыраудың «Балаларыма өсиет» толғауының негізгі идеясы — келе жатқан ұрпақты татулыққа, тәртіпке шақыру. Қазақ ауыз әдебиеті нұсқалары жас бөбектердің ой-өрісін дамытуға, қиялын шарықтатуға, тіл байлығын молайтуға, дүниетанымын кеңейтуге, балаларды адамгершілікке, тапқырлыққа, еңбекке баулу және сол арқылы ұлттық құндылықтарды қалыптастыруға ықпал етеді.

Ұлы жүздегі билеушілердің тізімін атап өту мүмкін болмады. Алайда, Ұлы Жүзге қатысқан хандардың тізімі мыналарды қамтиды: Жанәли хан (1588–1600); Тыным хан (1600–1603); Келді Мұхаммед хан (1603–1607) ; Шах Сәид хан (1607–1612). Ұлы жуз хандарының тізіліміне Қарт-Әбілқайыр хан (1717–1718) да кіреді.

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік елтаңбасы — бұл дөңгелек пішіндіге бекітілген көк түсті аясындағы шаңырақ (киіз үйдің жоғарғы күмбез тәрізді бөлігі) бейнесі. Елтаңбаның авторлары — Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов.

Бек атағының тарихи мағынасы туралы бірнеше пікір бар. Бек (бей, бег, бик, бай және т.б.) — Орталық Азия мен Орта Шығыс елдеріндегі аристократияның атағы. Осы атақпен аталатындардың тізімі: Узбек-хан; Угул-бек; Осман-бей; Орхан-бей.

Ежелгі Үндістанның өнеріне мыналар жатады: Сәулет өнері. Сурет өнері мен графикасы. Қолөнер. Үндік өнерінің басқа да салалары бар.

Инамдар — бұл индийлік феодалдық атаққа ие. Инамдардың құқықтарын және міндеттерін анықтау үшін Ұлыбританияның колониялық дәуірінде бірнеше заң қабылданды, мысалы, 1869 жылғы Мадрас инамдары туралы заң.

Қазақтың «сырға салу» дәстүрі — бұл қызға алтын сырғаларды кию, ол қазіргі заманғы қазақ халқының құрбандық салтына айналған. Қыздың ата-анасы қызын үйге келтіруге кепілдік бергеннен кейін, ер адамның жанына кіріп, қызға сырғалар салып, оны қыздың құлағына салып тастап, содан кейін оны шұғылдап немесе түнгіге басып, қырық буынға басып алады. Сырға көрімдігі қыздың екі жеңгесіне беріледі.

Сығанақ қалашығының археологиялық олжаларға мыналар жатады: V–VIII ғасырларға теңестірілген тауарлар. XIV–XV ғасырларындағы мешіт және XIV–XVIII ғасырларын қосатын мәдени қабат. Қаланың қазіргі орнында 10 га жерді алып жатқан үлкен бес бұрышты төбе сақталған.

Қазақ күйлерінің тарихы XIV ғасырда жеке музыкалық жанр болып қалыптасты. Қазақтың күй өнерінің айрықша дамыған кезеңі XVIII–XIX ғасырларға тиесілі.

Құртқа — «Қобыланды батыр» жырының кейіпкері. Құртқаның қызғылығы мен еркекшілік образы жырда көркемдегіш түрде суреттелген.

Қазақ халқының үй туралы мақал-мәтелдерінің мағынасы әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, «Үйге ұт кірді — егіншінің көкейіне құт кірді» деген мақал мәніне байланысты, үйдегі адамның өміріне қызығушылық жасайды. «Үйдің басын қатын қосар, елдің басын батыр қосар» деген мәтінді елді қорғауда, ерлік пен ұлылыққа көңіл бөледі көрсетеді.

Қазіргі Сайрам қаласы IX–XIX ғасырлардағы Орталық Азияның қала құрылысы мәдениетінің ескерткіші болып табылады. Сайрам — Ходжа Ахмет Йасауидің туған жері.