Культура и искусство

Қайрат Рысқұлбековке Қазақстанның Жоғарғы Сотының 1992 жылдың 21 ақпанындағы шешімімен толықтай ақталды Тараз қаласында Рысқұлбектің есімімен аталатын демалыс паркі орнатылған.

Мұқағали Мақатаевтың балалық және жастық шағы қайғы-қасіреттің бірнеше уынын тұспа-тұс келді. Әкесі Сүлеймен қан майданда қаза тапты.

Ою-өрнектерді дайындау — көптеген ғасырлар бойы дамып келе жатқан ежелгі өнер. Қазақ халқының ою-өрнегінің даму тарихы сонау көне замандардан, сақ, ғұн, үйсін, андронов мәдениетінен басталады.

Міржақып Дулатовтың «Бақытсыз Жамал» романының тарихи маңызы қазақ әдебиетінің жанрдағы тұңғыш жетістігі екенін білдіреді. Роман алғаш жарық көргеннен бастап қазақ әйелдерінің бас бостандығының жаршысына айналды.

«Қазақ» газетінде мыналарды тақырыптар көрсетілді: - қазақ әдебиетінің тарихы мен теориясы, сыны; - оқу-ағарту; - өнер-білім; - спорт-мәдениет; - саяси-әлеуметтік өмірдің ең түйінді мәселелері; - шаруашылық жағдайы.

Сұлтанбек Қожановтың есімімен аталатын жерлер мен нысандар: - С. Қожанов көшесі — Мақтаарал ауданының орталығы Мырзакент қаласында; - Түркістан қаласының Саттар Ерубаев мемориалдық музейі; - Созақ ауданы, Ақсүмбе ауылындағы Сұлтанбековке арналған 100 орындық мектептің іргесі қаланып, оның жанынан ескерткіш тақта орнатылған.

Журнал «Жас Түркістан» 1929 жылдың желтоқсанынан 1939 жылға дейін Парижте (Франция) және Берлинде (Германия) шығарылды. Журналдың міндеттері Түркестандағы әлеуметтік-саяси жағдайды зерттеу, түркі халықтарының тәуелсіздігін және бірлігін пропагандалайтын болды, олардың мәселелерін халықаралық деңгейде көрсету.

«Ақ түйенің қарны жарылды» деген сөз тіркесі молшылыққа, қуанышқа, жақсылыққа кенелді деген мағынада қолданылады. Қазақ халқы ақ түсті малды, әсіресе, байлықтың өлшеміне саналған түйе малының ақ түсін ұстау бақыт әкеледі деп санады.

Міне, Қазақстан туралы балаларға арналған бірнеше өлеңдер: «Қазақстан — туған елім» (өлеңдер жинағы); Ән «Туған жер»; Қасым Аманжоловтың өлеңі «Отан»; Фариза ОҒҒАРСЫНОВАның өлеңіндегі «Туған ел».

Міне, Тәуелсіздік күніне арналған бірнеше өлеңдер: Қуан, қазақ! Күн туды қуанатын! Төрт түліктен майысып арқа, белдер, Тойлап жатыр ой, қырда дарқан ерлер... Қасиет тұнған, құт қонған мекен — аймағым, Кастерлеп дәйім ұйытқан бірлік қаймағын.

Роман-эпопея «Абай жолы» ерекшеленеді: Жанр. «Абай жолы» роман-эпопее ретке ие. Роман-эпопейде кейіпкерлердің әртүрлі психологиялық сипаттамалары бар. Роман-эпопеянда өмір сүрген заманның бет-бейнесі суреттелген.

«Жусан иісі» әңгімесінде келесі оқиғалар баяндалған: Кішкентай Аян жастайынан шешесінен айырылып, әжесімен бірге ауылға көшіп келеді. Аян ақкөңіл, ақылды, әрі мейірімді бала болады. Барлық ауыл балалары Аянның ертегісін тыңдауға жиналғанда, Аян көкесінің, өзінің киімінен жусанның иісі шығатынын айта бастады Балалар Аянға шана беру кімнің кезегі жөнінде килігеді Ең соңына тайғыш аяғының кесірінен Аян қалып қойып, қора үстінен секіріп жатқанда аяғын ауыртып алады Әңгімеде кейбір басқа оқиғалар да бар, мысалы, Аян өзін-өзі бастан шығарған ертегін жазады

Қадыр Мырза Әли балалар әдебиетіне келесі түрлі үлес қосты: - Балаларға арналған жұмбақтар жазу. - «Ой иірімдерін, сөз қиысуын» жазуға көмектесетін мысалдар жазу — «Биялай мен Қолғап» мысалы.

Ою-өрнектердің материалдарына мыналар жатады: - Қол. - Сырмақ. - «Балдақ».

Алғыс сөздерінің маңызы — бұл қазақ мәдениетіндегі ерекше сөз, ол «спасибо» деп жазатындарға қарағанда тереңірек. Қазақ дәстүрінде алғыс — бұл, ең алдымен, жақсы істеген адамға ризашылық білдіру.

Байғазы дәстүрі — жаңа заттың иесіне арнайы сыйлық беру дәстұрғысы. Байғазыны жаңа киім, жаңа ат әбзелдерін немесе жаңа зат алғанда берген екен.

Қазақ халқының дәстүрлі өнері келесі элементтерді қамтиды: - Қолданбалы өнер. - Ән өнері. - Саятшылық өнері.

Бұқар жырау — қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, Абылай ханның негізгі кеңесшісі. Бұқардың туған күні нақты анықталмаған, бірақ 1668, 1685 немесе 1693 жылдарды айтылады. Жырау әлеуметтік, қоғамдық мәселелерді көтеріп, өзінің заманының санасынан шешеді.

Мохенджо-Даро қаласы Хараппа мәдениетінің орталығы болды. Хараппалық мәдениетке жататын басқа қалалардың ішінде Мохенджо-Дарында металл мен тас өңдеу, сақиналар мен престижті құбылыстарды өндіру, ағаштан, бронзадан, күмісден, күкірттен, фаянсдан және басқа да материалдардан өндірілген құжаттар бар.

Абай Құнанбаев (1845–1904) — қазақ әдебиетінің негізін қалаушы, шығар мақалаларының авторы, композитор, ақын, көркемдік, философ, қоғам қайраткері. Өмірі мен шығармашылығы туралы фильм 1995 жылы «Қазақфильм» студиясының «Абай» атты баяндаманы шығарды.