Культура и искусство

Абай мұражайының қызметтері: - Мұра. - Қорда сақтау. - Қолдау.

Кеңес Одағының Батыры атағын екі рет алған ұшқыштар: Талғат Бигелдинов. Леонид Беда. Сергей Луганский Иван Павлов

Ою-өрнектердің символикалық мағынасы әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, қазақ оюларының бірнеше түрлері: Құс қанаты. «Қошқар мүйіз». Оюлардың символикасы өзгермейді, өйткені ол өмірдегі адамдардың эстетикалық дүниетанымынан туындаған.

Роман «Монастырь» Захар Прилепиннің тарихи жанрға жатады. Роман 1920 жылдардың аяғындағы кеңестік Соловецкий арнайы лагеріндегі тұтқындардың өмірі туралы баяндайды.

Абай мен Зере арасындағы қарым-қатынас туралы ақпарат табылмады. Алайда, М. Әуезовтың «Абай жолы» романында Зере мен Абайдың арасында достық қатынасты суреттеді. Зере — Абайның ұлы шешесі, оның әкесі — Өскенбай би.

Міне, ана туралы прозалық шығармалардың кейбіреулері: М. Ауезовтың «Абай жолындағы» әңгімесінде Абайдың Зере әжесі мен Ұлжан анасының образы бар. Ғабит Мүсіреповтың «Ананың анасы» кітабында дерлік ана бейнесі, әйел тағдырына арналған.

«Жар-жар» — қазақ тұрмыс-салт жырларының ежелден келе жатқан жанрлық түрінің бірі. Қыздың тойы аяғында жігіттер қызға құрметті өлең айтады, ол жақын ағайындардың оны қайып алушылардың ағайындарына ауыстырады.

Шөже Қаржаубайұлы туралы аңыздар мен әңгімелер: - Шөженің атасы Абылай ханның қырғызға жорығы кезінде қолға түсті. - «Қозы Көрпеш — Баян сұлу» дастанының ең танымал нұсқасы Ш. Уәлихановтың жазып алынған. - Мағжан Жұмабаев Шөжені талантты жоғары бағалай келе.

Кадыр Мырзалиев — Қазақ КСР-нің Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстан меценаттерінің «Платиновый Тарлан» жеке сыйлығының лауреаты. Сондай-ақ, оған «Ой орманы» өлең жинағы үшін 1966 жылы Ленин комсомол сыйлығы, «Жерұйық» жыр кітабы үшін Қазақ КСР Мемлекеттіқ сыйлығы берілді.

Қазақ поэзиясында әке — отбасының асыраушысы, балалардың тірегі, қамқоршысы. Әкенің мінез-құлқы, өнері мен білімі — баланың көз алдындағы үлгі өнеге алатын, оған қарап өсетін нысанасы.

Ою-өрнектер әртүрлі материалдарда қолданылады, мысалы: тігі; өру; құрау; қию. Оюлар үй жиһаздарын, сәндік, тұрмыстық бұйымдар мен киімдерді безендіруге пайдаланылады.

«Құлагер» поэмасының тақырыбы — адам өзінің достығымен жануарға да әсер ететіні. Поэманың сюжеті XIX ғасырдағы қазақ елінің рухани мәдениетінің тарихынан елеулі орын алатын белгілі өнер қайраткері Ақан Серінің өмірі туралы.

Әбілхан Қастеевтің ең танымал картиналарының бірі «Көмір су жинау» (1936) болып табылады. Әртүрлі тақырыптарға қатысты суретшінің басқа картиналары бар, мысалы: «Қыздың құлауын алу» (1937); «Түрксиб» (1969); «Амангелді сарбаздары» (1970); «Медео биік тау мұз айдыны»; «Жас Абай» (1945).

Абай Құнанбайұлының өлеңдеріне келесі тақырыптарды жатқызуға болады: Арнау және т. б. Табиғат Адам, болмыс және ралам Абайдың өлеңдегі басқа тақырыптары да бар, мысалы, дін, өмір мен өлім, иман мен ұят, құдай мен адамның қарым-қатынасын талдау және т. д..

Абайдың өлеңдерін әлеуметтік, табиғи, сатиралық, философиялық және пейзаждық лирика жанрына бөлуге болады. Әлеуметтіқ циклге мына өлеңді жатқызуға болады: «Күлембайға» (1888), «Болыс болдым, мінекей» (1890), «Мәз болады болысың» (1989) және т.б.. Табиғи циклге «Жазғытұр» (1891), «Жаз» (1868), «Күз» (1879), «Қыс» (1858) өлеңлерін жатқызып, елге өте танымал болды. Сатиралық өлеңге «Ескендір» поэмасы жатады.

Мәдениеттің дамуына әсер ететін факторлардың кейбіреулері: Тарихи процестер. Географиялық фактор. Қолөнер шеберханалары. Мәдениет пен қоғам феноменін зерттеген ғалымдардың тұжырымдамаларынан мысал келтіруге болады.

Қазақстанда астролябияның үлгілері сақталған жоқ. Бірақ Танбалы археологиялық кешені — бұл археологиялық көрнекті құм, ол 2004 жылы ЮНЕСКО-ның Халықаралық мәдени мұрасына кірді. Танбалыда 5000-нан астам петроглифті суреттер бар.

Қазақ хандығының тарихындағы ең танымал сұлтандардың бірі Қасым хан. Қасым — Төре Қазақ хандарының бірі, 1465–1511 жылдары Қазақ хандықты басқарған.

Қазыбек бидің ұрпақтары ата-баба жолын қуып, сөз ұстаған парасатты әділ қазы атанған.

Шыңғыс ханның әулеті түркі-моңғол руларынан шыққан. Шыңғыстың он алтыншы атасы Бөрте шина (Бөрте аты, ал шина оның мұғулдың ашина тайпасынан шыққандығын білдіреді) Ергене қоңнан шыққаны белгілі.