Культура и искусство

Мавзолей Ходжа Ахмета Яссауи — Түркістан облысының маңызды мәдени және діни орталығы. Ол 12–13 ғасырларда Түркістанда (ол кезде Ясы деп аталған) Әмір Темірдің бұйрығымен салынған, сол кездегі мәдениет, дін мен өнерді үйлестіреді. Мавзолейдің архитектурасы сол уақыттағы құрылыстарға ерекшеленетін әртүрлі стилі мен бағыттардың үйлесімді қосарлауын білдіреді.

Қасымхан Сенғазыев «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне — 25 жыл» мерекелік медалімен және «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған.

Шыңғыс ханның мәдени мұрасы туралы ақпарат табылмады. Саяси мұра Шыңгыс хандың Монғол империясының құрылуына және оның ұрпақтары тұсында моңғол халықтың қалыптасуына әсер еткені белгілі. Шыңғыстың ұрпағы — қазақ хандары тарих сахнасына қазақтың ұлттық мемлекетінің шығуына тікелей атсалысты.

«Бесатар» Асқар Сүлейменовтің көркем әдебиеттің классикалық туындысы: Тарихқа көзқарас. Адамгершілік Ұлттық сана.

Абай Құнанбаевтың үш әйелі болды: Ділдә, Әйгерім және Еркежан. Абайдың екінші әйелінің балалары: Тәңірберді, Ыбырай (Абай), Ысқақ, Оспан болды.

«Қотыр торғай» — бұл балаларға арналған ертегі, оның мағынасы торғайдың сүйеуге болмайтынын көрсетеді. Ертегінің сюжетіне қарамастан, кейіпкерлердің бейнесі мен сөздері әртүрлі болуы мүмкін.

Ақжүніс — қазақ әйел атты, оның мағынасы «қайсар әйел». Қазақтың белгілі бір батырлық эпостарындағы кейіпкер Ақжүнис — Ер Тарғынға жараланып, басына күн түскенде оған сүйеу болып, еліне жәрдем еткен қайсар әйел.

Қазақстанда ата-аналарға алғыс білдіру дәстүрі туралы ақпарат табылмады. Алайда, қазақ халқында алғыстық сөздер үлкен бір істің атқарылып біткен кезінде, яғни болмаса жас адамның үлкен қарияға жасаған игілікті іс-әрекетіне қатысты айтылады. Қазақ алғыстары нақты адамға қарата айтылады, ол екі адамның бір-біріне деген ізгі ықыласын білдіреді.

Шот-Аман Уәлиханов Қазақстан елтаңбасының авторы, оның қаламынан туған «Тағдыр», «Шоқанның анты», «Ақнұр», «Террор» атты пьесалар көзі қарақты көрерменнің есінде. Ол қазақ халқының әйгілі ханы Абылайдың тарихи тұлғасына арналған, қазақ ғалымы Шоқан Уәлихантың өмірі мен шығармашылығына арналған ғылыми еңбектерді жариялады: «Жас Шоқан» (1962); «Кадет Шоқан», «Шоқандың ақ түні».

Міржақып Дулатов — қазақ әдебиетінің және мәдениетінің ірі өкілдерінің бірі, ХХ ғасырдың басындағы қазақ саяси қайраткерінің маңызды қызметкері. Ол «Алаш» партиясының бағдарламасын жасаушылардың бірі болды. Міржақып «Қазақ» газетін жасап, оны басып шығарды.

Абай Құнанбаев — қазақ және әлемдік мәдениеттің белгілі өкілі, 1995 жылы ЮНЕСКО Абай жылды атайды. Абай 1845 жылы 6 шілдеде Семипалатин облысы Чингис тауларында дүниеге келген. 13 жастан бастап атасы Кунанбайдың әрекеттерімен қайырымдас болды, бірақ 28 жастан кейін Абай өз бетінше білікті болды және алғашқы шығармалар жасаған.

Абайдың күйлерінің тарихы туралы ақпарат табылмады. Бірақ олардың музыкалық мұрасының қалыптасуы мен дамуына үлкен әсер еткені белгілі. Абай шығарған 28 әні 65 нұсқада жазылған.

Көркем әдебиетке қойылатын талаптардың бірі — көркем туындылардың көңілге қонымды, шебер қиыстырылған, тапқыр, өткір болып келуі. Көркем бейнелердің типтік сипаты қоғамдық өмірдің ішкі сырын, мәнін ашып беру үшін, оның даралығы мен өзіне тән ерекшеліктерін айқындау үшін қажет.

Қаржаубай Омарұлының кітаптардың кейбіреулері: - «Қармақ туралы хикая» (1975); - «Айлы түнгі ән» (1977); - «Бозбала мен бойжеткен» (1984). Ол сондай-ақ «Қоңыраулы бесік», «Әке», «Бала-балапандар», «Көп балалы үй», «Ақтөс» атты прозалық жинақтары жазды.

Фантастика әдебиетінің даму тарихы 19 ғасырдың соңында басталып, 20 ғасырдан бастап 21 ғасырдағы бөлек уақытта өзгерістерге ұшырап, фантастика әдебиетке қол жеткізді. Фантастиканың ең көрініс шығармашылары Жюль Верн мен Герберт Уэллс болды. 20 ғ. басында фантастика баспаханаларда жарияланды, бірақ соңғы жылдары оны толыққанды кітаптармен шығарылды.

Оралхан Бөкейдің «Атау-кере» повесі адам мен табиғаттың, өмір мен өлімнің өзара байланысы жайлы философиялық ой-толғауға негізделген. Шығарманың басты тақырыбы — адамның өмірдегі орны мен тағдырдың оған берген сынақтарына қарсы тұру қабілеті.

Даниэль Дефоның «Робинзон Крузо» романының прототипі шотландық теңіз қызметшісі және пират Александр Селькирк болып табылады. 1704 жылы Томас Страдлинг, Селькирктің басшысы, оны Хуан-Фернандес арқылығында тұратын Мас-а-Тьерра аралдарына жатқан кезде қарсыластың бастамасымен қақтығысты болды. Дефоның шығармасында Селькиркинің өмірі туралы айтады, бірақ кейіннен келген деректерді өзгертуге және ұқсас әңгімелерді біріктіруге негізделді.

Тәуелсіздік күніне арналған суреттерді қолдануға болады: - Қазақстанның тәуелділік сімендері; - Астананың көрнекті мәдениеттері; - «Тәуелсіз елдің картинкасы»; - «Тәуелсиздік» жинағы; - суретшілердің жұмыстары.

Әйтеке бидің даналық сөздерінің мағынасы — қазақтардың бірлігін қорғау. Әйтекенің әйгілі сөздері халық аузында сақталған, олар ел аузынан күнге дейін өзекті.

1992 жылы Алматыда өткен алғашқы Дүниежүзі қазақтарының құрылтайында Дүниежүзгі қазақтар қауымдастығын құру, оның жарғысын бекіту және басшылық органдарын сайлау мәселелері талқыланды. Құрылтайға сонау Скандинав түбегі елдері, кәрі құрлық Еуропаның біраз мемлекеттері, Түркия, Моңғолия, Қытай, Ресей елдерінен қандастар қатынасты.