Культура и искусство

Айтыс — қазақ, киргиз және кейбір басқа түрік халқының ауыз әдебиетінің ерекше бір түрі. Айтыс жанрларының бірнеше түрлері бар: Бәдік айтысы. Жар-жар айтысы. «Өлі мен тірі» айтысы. Жұмбақ айтысы, мысалы, «Сапарғали мен Нұржан», «Әсет пен Ырысжан», «Қожахмет пен Әубәкір» айтыстары. Салт айтысының ерекше түрі — ақындар айтысы: «Сүйінбай мен Тезектің», «Құлмамбет пен Түбектің», «Шөже мен Балтаның», «Шөженің» және басқалар. Қыз бен жігіттің айтысы — көбінесе ойын-тойларда айтылады.

Мұқағали Мақатаевтың «Ана» өлеңінің тақырыбы — ана. Өлеңнің алғашқы жолы: Ана, сен бақыттысың, Жыламағын! Жай түсіп жатқанда да құламадың Тәңіріңнен мен едім ғой сұрағаның Сондықтан жыламағын, жыламағын! Бармын ғой, тірімін ғой. Қасыңдамын. Өлмеймін, мен өзіңдей асылданмын. Таусылып, өз-өзіңнен шашылмағын, Байырғы берекеңді қашырмағын.

Қазақ руларының тарихы туралы ақпарат табылмады. Алайда, қазақ руларының бірнеше нұсқасы бар: Үш жүзге кіретін рулар. «Үш жуз» деген атауы бар рулар мен тайпалар одағы. Қазақ руларымен байланысты әртүрлі тарихи байланыстар бар. Мысалы, Жетіру руының шығу тарихы мен этникалық тұрғыдан Башқұрттардың жетіру руын ескереді.

Қазақстанның ең танымал әншілерінің тізімі: 1. Димаш Құдайберген. 2. Кайрат Нұртас. 3. Ермек Серкебаев.

Стивен Кингтің «Төрт маусым» кітабы 568 беттен тұрады.

Ресейдің алғашқы туы 1668 жылы жасалды. Патша Алексей Михайлович «Белгілер мен баннерлер немесе прапорщиктердің тұжырымдамасы туралы Жазбаны» дайындады, онда Израильдің библиялық он екі тайпасының суреттері және сол кездегі теңіз державаларының тулары бар.

Құс ұясы адамзат мәдениетінде жұмыртқа салып, балапан басып шығаратын, оларды қауіп-қатерден сақтайтын және ересек құстар түнейтін орын болып табылады. Құстардың эволюциялық дамуы барысында тұқым қуалауға байланысты ұя салу қасиеті пайда болды.

Қазақ әдебиетіндегі әке бейнесі — қазақ халқының дүниетанымы мен мәдениетінің маңызды бөлігі. Әкенің образы қазақ әдебиетіне тек отбасылық ролімен шектелмей, сонымен қатар батырлық, даналық, мейірімділік секілді қасиеттермен ерешеленеді.

Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығының негізгі мақсаты — шетелде тұратын қазақтармен мәдени-рухани даму, білім беру және бизнес салаларында байланыс орнату. Қауымдастық 1992 жылы 29 қыркүйекте Алматыда тұңғыш рет өткен Дүниежүзi қазақтарын құруға арналған Құрылтайда құрылды.

Жетіру тайпаларының қазіргі-ақ мекендеу аймақтары: Актюбинская; Костанайская; Оңтүстік Қазақстан; Оренбург облысының оңтүстік аймақтарын.

Астана қаласында келесі мұражайлар бар: Қазақстан Республикасы Ұлттық мұрағатханасы. «Атамекен» — Қазақстан макеттік картасы. ҚР Қарулы күштерінің Әскери-тарихи мұрағаты. С. Сейфуллин атындағы мемлекеттік мұрагаты. Астана қ. Заманауи өнер мұрагатханасы. Назарбаев орталығы.

Токаш Бердияров әдебиетпен өз замандастарынан келесі жылдары танысты, бірақ оның алғашқы жинағы «Шалқар теңіз» (1952) жарық көрген. Кейіннен келесі жинақтар шықты: - «Мен өмip сүремін» (1956); - «Бейбітшілік көшесі» (1960); - Үлкен етік (1962) ; - Тораңғыл (1965). - Оқ пен гүл (Пуля и цветок, 1967). - Көгілдір ымырт (1972); - Бозторғай (1973); - Күндер, күндер, күндерім (Дни, дни и дни, 1974); - Ecкi паровоз (1976); - Жаңа дала (1979) ; - Сөнбейтін оттар (1980); - Көгілдір планета (1982); - Есіктің алды көк терек (Возле дома тополя́, 1983 — переведён на русский язык), - Шынар (Чинара, 1985) ; - Жебе мен ракета (Стрела и ракета, 1987 — переведён на русский язык), - Маңғыстау маған мың арман (посмертно, 1992).

Қазақтың үш жұрт идеясы — өз жұрты, нағашы жұрты және қайын жұрты. Үш жұрта — бұл ата-бабадан қалған ескі жұрттардың үшеуі. Олар: өз жұрта (ағайыны); ана жұртасы; әйел жұрталары.

Мәлис Әлібайұлының шығармаларындағы типтік образдар әртүрлі тақырыптарды қамтиды, мысалы: Табиғат. «Өмір сабағы». Әдебиеттегі типтік — абстрактты объектілерді нақты образдар арқылы бейнелейтін аллегория.

Алғыс айту күнінің басты мақсаттары: - өскелең ұрпақты достық, бір-біріне деген құрмет пен толеранттылыққа, отансүйгіштікке тәрбиелеу; - Қазақстанда этникаралық келісім мен ұлтаралық қарым-қатынасты нығайту; - ел тұрғындарының бір-биріне және қазақ халқына төзімділік пен қонақжайлылық танытқаны үшін алғысын білдіретін күн болып саналады.

Абайдың «Қара сөздері» жинағында ақыл-ойды поэтикалық шеңберді асыра көрсеткен. Абай қара сөзін жаза алдында оқырманға «керек кісі болса, алсын, алмаса, өз сөзімдікім» деген мәліметпен бастаған.

Қазақстанның алғашқы кәсіби суретшілері туралы ақпарат табылмады. Бірақ Қазақстандағы кәсіптік кескіндеме мектебінің құрылуына үлес қосып, ұлттық кескіндеменің дамуына қатысты бірнеше суретші бар. Олардың ішінде: Николай Хлудов (1850–1935); Әбілхан Қастеев (1904–1973); А. Черкасский; П. Зальцман; Н. Наседкин (1918–1991) ; В. Крылов (1928–1978).

Материалдық мәдениетке адамдардың күнделікті тұрмыста қолданылатын бұйымдары, еңбек құралдары, баспанасы, киім-кешектері, тағамдары мен еңбек тәжірибесі жатады. Материалдық мәдениеттің маңызы халықтың шаруашылығының дамуымен тікелей байланысты.

М. Әуезовтың «Көксерек» әңгімесінің композициясы келесі түрде бөлінеді: 1. Оқиғаның басталуы. 2. Оқиғаларының байланысы: адамдардың шабуылы; қасқырдың тағдыры; Құрмаш пен Көксерек, Құрмаштың мейірімділігі; Көксеректің ауылдан кетуі; оқиға шешімі 3. Сюжеттік шарықтау шегі.

Қызықты әңгімелерді жазу үшін келесі қадамдарды орындауға болады: 1. Тақырыпты таңдау. 2. Кейіпкерлерді ойлап табу. 3. Сюжетті құрастыру. 4. Диалогты жазу. 5. Қорытынды жасау