Культура и искусство

Қожа Ахмет Яссауи кесенесі тарихи, мәдени және діни орталық ретінде белгілі. Кесене 1385–1405 жылдары салынған, ол Әмір Темірдің өзін-өзі қалдырған ескерткіші болып табылады.

Қазақстандағы ең танымал челленджтердің бірі «#10yearschallenge» атауындағы флешмоб, ол 2019 жылы тарап жатыр. Қазақстандық шоу-бизнес өкілдері де белсенді түрде атсалысып, 10 жылдың бұрын түсінген суретіне қарағанда жариялап жатыр.

Қазақ шешендік өнерінің дамуына келесі факторлар әсер етті: Халықтың ауыз әдебиетінің туындылары. «Халық шешендігі». Шешендердің ел билеушілері мен билерінің көпшілігі. Шешендік-тапқырлық сөздер айтысқан, дауласқан мәселелерге байланысты шыққан.

Тәкен Әлімқұловтың шығармаларының кейбіреулері: «Сапар» (1950); әңгімелер мен повестер жинағы «Көкек айы» (1982); романдары «Ақбоз ат» (1962), «Тұлпарлар тағдыры» (1975), «Ел мен жер» (1978), «Замана екпіні» (1982), өлеңдер жинағы және проза жанрындағы шығармалар; орыс тіліндегі кітаптары «Өткен мен қазіргі» (1958), «Көк қаршыға» (1972), «Бар өмір алда» (1974), «Сырлы наз» (1984).

Томирис пен Кир шайқасы туралы деректер табылмады. Бірақ олардың қақтығысы, ол 530 жылға тең, негізінен ежелгі грек тарихшысы Геродоттың шығармаларында көрсетілген. Геродоттің мәліметтері бойынша, Кир Томириспен әншілік жасағаннан кейін массагеттердің аумағына түсіп, оларды басып алуға тырысқан: Кир оны өз империясын кеңейту үшін оған үйленіп қалуды ұсынып, бұрын оның өмірін қорғап, оның әйеліне қарсы өлімін айтты; оның ұсынғанды жоғалтқаннан кейін, қақтығысты Аракс өзенінен туындағанда, Кир толыққанмен жойылған және өлімге шалдыққан. Кейбір дереккөздерде Томирис Кирдің қабірін алып, оны қандан толтырылған сабаққа қояды.

Мұхтар Мағауиннің «Шақан-Шері» романындағы оқиғалар Қазақстанның Балқаш аймағында өрбиді. Романның сюжеті Шақанның басынан өткен қиындықтары туралы айтылады.

Мультфильм «Муфаса: Лев патшасы» (Mufasa: The Lion King) 2024 жылғы 18 желтоқсанда әлемдік премьерада көрсетілді. Бұл күні Бельгия, Нидерланды және Швеция тұрғындары премьераны көргізді.

Мәдениет ұғымының анықтамалары мыналарды қамтиды: Материалдық мәдениет. «Рухани» мәдениеттің негізгі формалары.

Қарахан дәуіріндегі жазба әдебиеттеріне мыналарды жатқызуға болады: - «Құтадғу билиг»; - «Диуани лұғат-ит түрк»; - А. Йігүнекидің «Һибат-улхақайық» атты дастаны. Осы шығармалар ислам дініне қатысты абстракттік ұғымдарға тек түркілік атаулар берілгенімен ерекшеленеді.

Міне, Қазақстандағы ақындардың ең танымал шығармаларының кейбіреулері: Абай Құнанбаев. Мұхтар Әуезов. Жүсіпбек Аймауытов. Сәбит Мұқанов.

Жүрсін Ерман — ақын, айтыс өнерінің ұйымдастырушысы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Ол М. Макатаев атындағы сыйлықты екі рет алған.

Қазақстандық ата-аналар балаларына әртүрлі ерекше есімдерді таңдайды, мысалы: Әнуар. Айзере. Азияда. Қазақ салты бойынша, жас нәресте туған кезде ата-анасы ең сыйлы, қатты құрмет тұтатын адамына өз сәбиінің есімін қойғызады.

«О, Ақтан жас, Ақтан жас» өлеңіндегі құмырсқаның рөлі ақынның баланың ерлік өміріне көңіл бөлуі. Ақын осы Ақтан баланың бойынан ел тілегін арқалап, халық басына өз еркі өзіндегі өткен дәуренін қайта оралтар ерді, батырды көргісі келеді.

«Серке» газеті — 1907 жылы Санкт-Петербургте татар тіліндегі «Улфат» газетінің қосымшасы ретінде шыққан. Газеттің бас редакторы — Ғабдрашид Ибраһимов. «Серке» газетасының шығу тарихы туралы айтылған ақпараттарға сәйкес келеді: 1958 жылы жарияланған зерттеуде «Нажат» атты жинақтағы «Серкеның» 1906 жылғы 28 наурызда шығуы туралы мәлімет берілген; М. Серлиннің 1911 жылғы №1 нөміріндегі бас мақаласында «Серкенің» 1905–1907 жылдардағы шығуын атап өтуі мүмкін екендігі айтылады.

Әлия Молдағұлованың өмірі мен ерлігі туралы кітаптар мен фильмдер: - «Қазақтың қаһарман қызы» атты библиографиялық жадынама; - Ресейдің Ярославль облысындағы әскери тарихшы Дарья Тимошенконың «Последний бой Алии Молдагуловой» атты кітабы; - Қазақстанның ұлттық мұрағатының қызметкері Ақзада Хайруллинқызының «Әлияның әкесі көрген қуғын-сүргінді көрмесін» деп аталатын деректер; - 1985 жылдың 22 сәуірінде Ақтөбеде Ұлы Жеңістің 40 жылдығы және батыр қыздың 60 жылдығы қарсаңында салтанатты түрде ашылған Ә.Молдағұлова мемориалды музейі.

Қазақтың ұлттық төсеніштері көбінесе мыстан, қоладан, күмістен, алтыннан және мыстан жасалған. Қазақ халқының өнерлік бұйымдарында негізінен космогониялық орнамент (күн, жұлдыз, ай), зооморфтық орнамент (тұрғындар, құстар), өсімдік орнамент (ағаш, гүл, топырақ) және геометриялық орнаменттер (тектірек, ромбыл) қолданылған.

Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық академиялық драма театрының репертуарына мыналар жатады: «Ана-Жер-ана»; «Қан мен тер»; "Қарагөз"; Қара қыпшақ Қобыланды; Абай; Кориолан; Эдип патша. Театрдың репертуары әртүрлі тақырыптарға, соның ішінде тарихи тақырыптарына, қазіргі уақыттағы драматургияға, шетел және шексіз классикасына байланысты да өзгеруі мүмкін.

Ласко үңгіріндегі суреттердің жасы 15–18 мың жыл деп бағаланады. Ласко үңірі 1940 жылдың 12 қыркүйекінда апатталған.

«Әлди, әлди ақ бөпем, Ақ бесікке жат бөп ем!» деген бесік жырының авторы туралы ақпарат табылмады. Бірақ осы әнінің үлгілері бар. Ә. Диваев 1905 жылы хатқа түсірген бесік жырларының жинағын жариялаған. Г. Потанин хатқа қойған бесік жырын мысалға келтіреді: Таудан тоғас түскен жоқ, Секемен тары піскен жоқ. Тоғас түссе етекке, Қой жүреді жетекке. Жылама, бөпем, жылама. «Қазақ әдебиеті» газеті бесік жырларының халық арасында кең таралған әрі жаттауға жеңілдік көптеген нұсқаларға ұсынған.

Айтыс — бұл екі ақынның бір-бірімен өлең-сөз арқылы жарысуы. Айтыс кезінде екі ақында бір-бірмен бір мақсатқа арналған тақырып бойынша ән диалогын жүзеге асырады.