Культура и искусство

Сәкен Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығы туралы кейбір кітаптар: Қирабаев Серік. «Сәкен Сейфуллин: творчестволық жолы». «Қызыл сұңқар»: Сәкен Сейфуллин туралы тарихи-әдеби очерк. Сәдуақас Сейфуллин (1894–1938) — қазақ поэзиясының негізгі дамушыларының бірі, қазақ прозасының дамуына үлкен үлес қосып, әлеуметтік тақырыптарды енгізді. Оның еңбегіне мыналар кіреді: 1. «Өткен күндер». 2. «Толқу».

Материалдық және рухани мәдениеттер арасындағы байланыс адамның ой-санасы мен әрекетінің нәтижесінде туындаған құндылықтардың. Материалдық мәдениетке шаруашылыққа байланысты күн көрісінен туған дүниелер жатады, ал рухани мәдениетка музыка, әдебиет, сәулет өнері, сурет өнері және басқа да өнер жатса.

Қайта өрлеу мәдениетінің әсері Италиядан Францияға, Германияға, Нидерландқа және басқа да елдерге тарады. Италиядағы қайта өркендеу дәуірінің өнері қандай еуропалық мемлекеттердің суретшілеріне ықпалын тигізді, мысалдар келтір.

XVII ғасырдағы қазақ халқының мәдениетіне келесі ерекшеліктер жатады: Қазақ халқының өз ата-бабаларының мәдени қазыналарын қамтыған мәдени еттілігі. XVI-XVII ғасырларда қазақтардың мәдени өркендеуі феодалдық соғыстар мен Жоңғар шапқыншылығына кедергі болды. Қазақтар XVII ғасырдың ортасында ислам дінін ресми түрде ұстанды.

Қалибек Қуанышбаев Қазақ КСР-дің құрметті әртісі, Қазақ КСР халық әртісі (1936), КСРО халық артисі (1959) және КСРО Мемлекеттік сыйлығының үшінші дәрежесінің лауреаты (1952) құрметке ие болды. Сонымен қатар, оған «Еңбек Қызыл Ту» ордені (1945), «Үміт белгісі» ордені және екі Ленин ордені берілді.

Бата беру дәстүрі қолданылады мынадай жағдайларда: - бала туылған кезде және оған ата-атын таңдау кезінде; - нәресте жүгіріп, алғашқы рет атқа салып, жолға шыққан кезде; - қызын ұзату кезінде, оны жолға аттанған кезде, ас келген кезде, мал сойған кезде; - ұлыстың ұлы күнінде; - жақсы іс бастаған кезде үлкенге сый-құрмет көрсеткен кезде.

Ферғана өлкесінде сақталған мәдени және тарихи ескерткіштер: - Тастағы таңбалар. - Қожа Ахмет Яссауи кесенесі.

Ремарка — бұл пьесадағы әрекеттің барысына драматургтің біркелкі түсінімдері. Ремаркалар драматургтың басқаруымен, актерлер мен режиссерлерге көмек көрсетуі мүмкіндік береді. Олар: оқушыға немесе көргенге дейін әрекет контекстін жақсырақ түсінуге көмектеседі; персонажтардың мінез-құлдары мен мотивацияларын сипаттауға көмектесетеді; сценалық жерді, шығарманың атмосферасын визуализациялауға және сценалар арасындағы өтулердің жылдамдығын қамтамасыз етуге мүмкіндігін қамтыды; шығарманнан жалпы әсерін қолдау үшін қажетті дыбыстар мен визуалды эффектілерге назар аудару; актерлер мен режиссёрлерге текстті интерпретациялауда көмек етуі мүмкін, әрекеттер, жестеліктер және интонацияларға бірдей нұсқаулар беріп, оларды орындау.

Әлемнің жеті кереметі — бейресми атау, ол кейде әлемнің жаңа жеті құрылыстарына беріледі. Әр уақытта және әр түрлі елдерде келесі нысандар «әлемнің сегізінші [архитектуралық] керемет» деп аталды: - Тадж-Махал; - Рим Колизейі; - Рио-де-Жанейродегі Христос бейнесі; - Петра қаласы; - Мачу-Пикчу индейлер қаласы және Чичен-Ица майя пирамидасы.

Міне, кейбір қазақ балаларға арналған өлеңдер: «Қызанақ». Мерей Қарттың «Түстер»: > Жасыл түс — жайқалған құрағым, > Қоңыр түс — құлым, пырағым. > > Қазақ болсаң мәңгілкке қадірле, > Туған жердің топырағын тұмардай.

Қазақ операларында эпикалық сюжеттер мен образдар, олардың өзіндік бейнелі әлемін түсіну ұлттық стильдің негізгі ерекшелігін білдіреді. Бұл тақырыптар операларда, балеттерде және симфонияларда көтерілді: «Ер Тарғын»; «Бекет»; «Алпамыс»; «Камбар мен Назым» ; «Қозы Көрпеш — Баян сұлу»; «Аксаққұлан» және басқалар.

Міне, Отан туралы бірнеше өлеңдер: «Мен оның түнін сүйем, күнін сүйem»; «Отанды сүй Балқытып бақыт ұйып елге, жерге, Жасарған мен Жамбылмын елмен бірге»; «Отан әмірі Тұнжыраған күн туды, Жау қолқаға ұмтылды; Топыраққа теңемек Ата мекен жұртыңды». Сондай-ақ, «Қазақстан — туған елім» атты өлең жинағынан бір өлең: Қазақстан Республикам менің Отан-жерім, Отан-суым Отан қуат, нәр береді Отан ұран, Отан — туым Отан мәнгі гүлденеді! Отан деген — атамекен, Отан деген — туған жер, Отан — ана, Отан үлкен, Қазақстаным — туған ел!

Сақтардың мәдениеті мен діни нанымдары туралы ақпарат табылмады. Бірақ сақ тайпаларының мәдени мұралары туралы бірнеше ақпарат бар. Сақтар егіншілікпен айналысқан, олар Іле, Шу, Талас, Сырдария өзендері бойында көптеген мәдени ескерткіштер қалдырған. Қоғамдық құрылымы бойынша сақтар одақтарға біріктірді.

Қазақтың ұлттық киімдерінің қалдықтары Орхон-Енесей ескерткіштері мен тас мүсіндерде сақталған. Қазақ халқының киімі басқа ұлттардан өзгеше өзіндік қасиетке толы.

Драмалық жанрлардың негізгі түрлері: Трагедия. Комедия. Драма.

Беғазы-Дәндібай мәдениетінің өмір салты мен шаруашылығы қоныс аулауды бастаған, жерлеу салтына байланысты дамуымен ерекшеленеді. Бұл мәдениетке жататын жерлер мен қолықтар үлкен өлшемдермен, тастардан ашу өнерімен ерекшеленді.

Домбыра — қазақтар, ноғайлар және қалмақтар мәдениетіндегі екі ішекті, көп пернелі музыкалық аспабы. Домбыра әртүрлі музыкалық жанрлар мен стильдерде қолданылуы мүмкіндігі бар терең және жұмсақтан жарқын және өткір дыбыстарға дейін кең ауқымды дыбыстарды жеткізе алады. Алғаш эпикалық дәстүр шеңберінде жыр, толғау, термелерді сүйемелдеуге қолданылған домбыра кейін аспаптық шығарма — күй жанрының қалыптасуына ықпал еткен.

Тамара Дүйсенова келесі марапаттарға ие болды: - «Құрмет» ордені (2010); - Парасат ордені (2016).

«Біржан мен Сара» айтысында көтерілген әлеуметтік мәселелер: Әйел бостандығы. «Теңеу» дегеніміз не?. Айтыс ақындары заманының көкейкесті мәселелерін қоғамның жетістіктері мен кемшіліктерін, өмір шыңдығын жырларында арқау еткен.

Міне, өмір мен өлім туралы бірнеше мақал-мәтелдер: Көңіл жақсы болғаны — өмір жақсы. Өтпейтін өмір жоқ, сынбайтын темір жоқ. Тыста ұзақ жүргенің — ұзақ өмір сүргенің. Мысықтың өлімі — тышқанға той. Ажал ажарға қарамайды.