Орта жүз қазақтарының тарихы туралы ақпарат табылмады. Алайда, орта жүздің қалыптасуы мен тарихы жайлы бірнеше пікір бар.
Орта жүз руларының бір топтары Торғай, Сырдария облыстарының кейбір уездерін мекендеген . XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында орта жүз тайпаларының жан саны мөлшермен 1 млн 350 мыңдай болған . Қытайда, Моңғолияда тұрған керейлер, уақтар, наймандарды қосқанда, 1 млн адамнан астам болған .
XIX ғасырда қазақ халқы бүгінгі Қазақстан жерінің барлық аумағын алып жатты, тіпті одан тыс көршілес аймақтарда да тұрды . Мысалы, Орта жүз моңғолдар мен жоңғарлардың жерлерінде, Батыс Сібірде, Орталық Азияда де тұрғаны белгілі .