«Лай суға май бітпес қой өткенге» атты өлеңде Абай Құнанбаевтың келесі философиялық идеялар көтерілді:
Ақыл . Ақын адамның даралығы мен оған даралық беріп тұрған — ақыл екендігін айтады .
«Жаратушының барын анық білдіретін» мағынасы . Абайдың ойынша, ақылмен қабылдай алмайтын Құдайды түсіну бір есептен, арман емес . Себебі Құдай өзі мекенсіз болса да, адамдарды жаратқан, оларға мекен берген .
«Лай суға май битпес, қой өткенге» деген өлеңінде Абай Тәңіріге деген ішкі нанымдарын ашып, өзін құдайына бас иген көп мұсылманның бірі ретінде танытады, бірақ ойшыл ақын осы таным шеңберінде тұрып қалмай, түп иенің өзін ақыл сынына салып барып нануға бағыт алады .