Повесть «Алғашқы ұстаз» әңгімесіндегі Алтынайдың тағдырына келесі факторлар байланысты:
Әлеуметтік . Қайтыс болған әке-шешесінің баласы жеңгесінің қолында өскен . Сол заманның әлеуметтік тұрғысынан қарағанда, оқу оқымай, жастайынан біреуге тұрмысқа беріліп, тағдырын қор болып өтерме еді ?
Психологиялық . Алтыная дәл, сезімтал және қызықты адам . Оның ауыл тұрмысының тұрғындарының оның ұстазына қуаныш жасайтынға қайшылығына айтуы керек .
Мәдени . Жазушының бұл повесінің идеясы: ұстазға құрмет көрсету, академик Алтынай алғашқы ұстазы Дүйсенге деген ризашылығын үлгі ету .