Құрылтайдың тарихы қандай?

Құрылтай — түркі-моңғол халықтарының белгілі бір мемлекеттік мәселелерді шешу кезіндегі ақсүйектердің ресми кеңесі 13.

Құрыл тайлардың тарихы көне дәуірлерге қарай, нақты көрініс тапқаны — Ұлы Монғол немесе Шыңғыс хан империясы құрылғаннан бері болып саналады 1. Құрылтаға мемлекет билігінің өкілдері қатысумен қатар, хан сайлау құрылтайына хан мен оның ұлдары, туыс-туғандары да қатысатын болған 15. Әскери істер, лауазымды шенге тағайындау, келісім-шарттар жасау, ішкі-сыртқы шаруалар т.б. құрылдайда күн тәртібіне қойылып, шешіліп отырған 5.

1259 жылы Мөңке ханның өлімінен кейін жалпы моңғолдық, яғни ұлы құрылтая шақырылмайтын болды 25. Ал XV-XVIII ғасырларда түркі мемлекеттерінде, соның ішінде Қазақ хандығында аса маңызды мәселелер шешу үшін құрылтайлар шақырылып жатты 124. Мысалы, 1710 жылы үш жүз бас қосып, жоңғар басқыншылығына қарсы шабуыл ұйымдастыру үшiн Қарақұм құрылтайын шақыруға негіз болған Әз-Тәуке хан 145.