Қазақ жүздерінің тарихы қандай?

Қазақ халқының қалыптасу кезеңінде қалыптасқан үш жүз (Ұлы, Орта және Кіші) құрды 123. Олардың пайда болу себептері туралы әртүрлі пікірлер бар 1.

Қазақтардың көзқарасы бойынша, Ұлы жүз әрқашан ең әсерлі болды 1. Ол Қызылшың Қазақстан аймағында орналасқан, оған уйсуни, канглы, дулат, жалаир және басқа да рулары кірді 1. Орта жүз Орталық және Солтүстік-Оңтүстік Қазақстан аумақтарын, сондай-ақ батыс және оңтүстік Қазақстанның бөлігін қамтиды 1 және осы жерде тұратын қыпшақтарды, аргындарды, наймандарды және басқада біріктірді 13. Кіші жүз Батыс Қазақстан облыстарын қамтиді, онда кердер, адай, черкеш және басқа рулар тұрды 3.

19 ғасырдың ортасында Қазақстан территориясын Ресей империясына қосылудан кейін, жүздер ресми түрде тоқтатылды 1, бірақ олардың құрамына жатқызу және қадролық, қызметтік және басқа мәселелерді шешуге әсер етпесе де, бұл мәселені шешудің басымдығына әсер етуі мүмкін болды 2.