Өмірді құрайтын қарапайым заттар
Цифрлық қолжетімділік
Яндекстің көру қабілеті нашар адамдар пайдаланушыларға бейімделген 16 сервисі
Яндекстің сервистері экран қолжетімділігі бағдарламаларымен жұмыс жасайды. Мұндай бағдарламалар көзі көрмейтін пайдаланушыларға экрандағы жазуларды дауыстап оқып береді, осылайша олар интерфейстің қандай екенін түсіне алады.
- Алиса бар Яндекс
- Яндекс Лавка
- Алиса бар үй
- Яндекс Go
- Яндекс Кітаптар
- Браузер
- Аудармашы
- Музыка
- Кинопоиск
- Іздеу
- Күнтізбе
- Карталар
- Алиса AI
- Пошта
- Капча
- Диск
Сервистерді бейімдеу
Яндекстің 7 сервисі есту, көру және қозғалу қабілеті бұзылған адамдардың қажеттіліктерін ескере отырып бейімделген
Яндекс Go
Сапар жайлы болу үшін есту, сөйлеу, көру және жүріп-тұру ерекшелігі бар адамдар Яндекс Go-да «Арнайы мүмкіндіктер» бөліміндегі опцияларды таңдай алады.
1
есту
2
көру
3
Сөйлеу
4
Ұтқырлық
«Тек жазбаша тілдесемін» опциясы: пайдаланушыда ауызша сөйлесу мүмкіндігі болмаса, жүргізуші керек ақпаратты чат арқылы нақтылай алады.
Есту қабілетінде мүгедектігі бар жүргізушілермен серіктестік. құлағы естімейтін және нашар еститін жүргізушілерге Яндекс Про мобильді қолданбасы, ал мұндай ерекшілігі бар пайдаланушыларға Яндекс Go мобильді қолданбасы бейімделген.
- Жаңа тапсырыс түскен кезде, экран жыпылықтап, телефон дірілдейді
- Қолдау қызметі және жолаушы жүргізушімен тек чат арқылы сөйлеседі, қоңыраулар ажыратулы болады
- Серіктес парктерде жүргізуші сапар кезінде жолаушымен тілдесуге көмектесетін ақпараттық карточка және «Құлағы естімейтін немесе нашар еститін жүргізуші» деген жазуы бар арнайы бас тірегіш ала алады
- Жүргізушіге ыңғайлы болу үшін негізгі оқыту материалдары ым-ишара тіліне аударылды.
2026 жылғы мамыр айының аяғындағы дерекке сәйкес, Қазақстанда Яндекс Go-мен есту ерекшелігі бар 630 жүргізуші серіктестік орнатқан.
«Машинаны табуға көмектесіңіз» опциясы: жүргізушінің сапар карточкасында жолаушыға машинаны тауып, оған дейін баруға және салонға отыруға көмектесу керектігі туралы түсініктеме пайда болады. Онда пайдаланушыны қалай табуға және тануға болатынын көрсету мүмкіндігі қарастырылған.
«Сөйлемеймін, бірақ естимін» опциясы: жүргізушіге тапсырыс түскені туралы ақпаратпен бірге пайдаланушы оның сұрағын еститіні, бірақ жауапты қимылмен немесе мәтінмен беретіні туралы түсініктеме келеді.
«Мүгедектерге арналған креслом болады» опциясы: жүргізуші жолаушыға көлікке отыруға көмектесіп, креслоны жүксалғышқа салады, ал бағдардың соңғы нүктесінде арбашаны түсіріп, оған отыруға көмектеседі.
Карталар
Яндекс Карталардағы ұйымдардың қолжетімділігі
Яндекс Карталар ұйымдардың қолжетімділігі туралы деректерді жинайды — мысалы, ұйымда мүгедектігі бар адамға арналған пандус немесе дәретхананың бар-жоқтығын нақтылайды. Сондай-ақ Карталардан әлдекім қандай да бір ақпарат іздеген кезде де қолжетімділік туралы деректер ескеріледі. Яндекс Карталарда Қазақстанның 2 429 елді мекеніндегі 80 мың ұйымның карточкасында қолжетімділік опциясы бар екені көрсетілген.
Пандустар және баспалдақсыз бағдарлар
Яндекс Карталардағы «Баспалдақтармен жүрмеу» опциясы жаяу бағдарды құру кезінде баспалдақтар мен пандустарды ескеруге мүмкіндік береді. Оларды айналып өту мүмкін болмаса, пандуспен жабдықталған баспалдақтары бар бағдар ұсынылады және олардың саны туралы ескертіледі. Алматы мен Астанада 4,5 мыңнан астам осындай баспалдақ белгіленген. Алгоритм жаяу бағдарларды құру кезінде оларды ескереді.
Алиса
1
Сөйлеу
2
көру
3
Ұтқырлық
Алиса сөйлеу ерекшелігі бар адамдарды жақсырақ түсіну үшін үнемі дамып-үйреніп отырады. Ол сөйлеу қабілеті бұзылған, мысалы, кекештігі не балалар ми сал ауруы бар, яки инсульт немесе жарақат алған адамдардың сөзін жақсырақ тани бастады. Модельге сөз тануды үйретуге 300-ден астам адам қатысты.
Нашар көретін немесе зағип пайдаланушылар Алисаға дауыстап пәрмен беру арқылы оятқыш, аудиокітап не шәйнек қосу, ауа райын білу, станцияға хабар жіберу немесе еске салғыш орнату секілді көптеген күнделікті тапсырманы шеше алады.
Алиса арқылы жүріп-тұруы шектеулі пайдаланушылар тұрмыстағы күнделікті шаруаларды басқа адамның көмегінсіз жасау мүмкіндігіне ие. Мәселен, жарықты немесе шәйнекті, музыка немесе аудиокітапты қоса алады, еске салғыш жібере алады.
Яндекс Браузер
1
көру
2
есту
Алиса нейрожелісі негізіндегі функция түрлі сайттағы кескіндердің сипаттамасын құрастырады. Экран қолжетімділігі бағдарламасын қолданатын адамға фокусты кескінге бағыттау жеткілікті — нейрожелі сипаттаманы өзі құрастырып береді. Толық сипаттаманы контекст мәзірінен қосымша сұратуға болады. VoiceOver режимінде функция автоматты түрде істейді, Talkback режимі үшін баптаулардан қосу керек. Функцияны «Арнайы мүмкіндіктер» бөлімінен қосып-өшіруге болады.
Опция орыс тілінде қолжетімді (desktop).
Мобильді Яндекс браузерде Алиса AI сайттағы кез келген мәтінді дауыстап оқи алады.
Браузерде қазақ және орыс тілдерінде қолжетімді әрі скринридерге бейімделген Ақылды камера бар. Ол баспа мәтінді, нысандарды және фотосуреттерді тани алады. Қиып алынған мәтінді оқиды және камераны жылжыту керек болса, кеңес береді, оны қалай жасау керектігін айтады, сондай-ақ төңкерілген мәтінді оқи алады.
Яндекс Браузер арқылы кез келген сайтта видео көрген кезде субтитр қосуға болады. Олар Браузердегі нейрожелілердің көмегімен автоматты түрде құрастырылады. Оған қоса, Браузерде ауызша сөз жазбаша түрде беріледі және қай сөздің қай спикерге тиесілі екені көрсетіледі. Субтитрдегі әр реплика жаңа жолдан басталады және кімнің сөйлеп жатқанын түсіну ыңғайлы болу үшін сызықшамен белгіленеді.
Яндекс Әңгіме
Есту ерекшелігі бар адамдар мен еститін адамдардың сөйлесуін жеңілдететін мобильді қолданба. Яндекс Әңгіме сұхбаттасушының айтқан сөзін экрандағы мәтінге айналдырады және қолмен терілген хабарларды дауыстап оқиды. Сөйлесуге арналған дайын фразаларды ұсынады және диалог тарихын сақтайды.
Қазақ және орыс тілдерінде қолжетімді.
Кинопоиск
Кинопоиск сервисіндегі 50-дан астам фильм мен сериал тифлотүсініктемелермен, яғни кейіпкерлердің түр-әлпетін, іс-әрекетін және экрандағы жағдайды қысқаша сипаттайтын аудиомен жабдықталған.
Есту ерекшелігі бар адамдарға арнайы субтитрлер қарастырылған: диалогтармен қатар онда дыбыстар, музыка, кадрда кейіпкер болмаса, сөзді кім айтып тұрғаны секілді контекст те сипатталады.
Опциялар орыс тілінде қолжетімді.
Яндекс Кітаптар
Енді аудионұсқасы жоқ кітаптарды тыңдауға болады. Виртуалды баяндаушы мәтінді нақты уақыт режимінде дауыс ырғағын дәл келтіріп оқып береді. Ол Яндекстің сөйлеу технологиялары мен кәсіпқойлар актерлердің даусы негізінде жасақталған.
Баяндау стиліне бейімделу, мысалы, контекстіге қарай тембрды өзгерту үшін нейрожелі түрлі жанрды үйренген. Функция 120 мың кітап үшін қолжетімді.
Виртуалды баяндаушы орыс тіліндегі кітаптар үшін қолжетімді.
